نشر مستضعفین - شماره 37

تاریخ انتشار: اول مرداد 1391

بحران در بحران

بحران در جهان، بحران در منطقه، بحران در حاکمیت، بحران در جنبش، بحران در جامعه و مردم

1 - جهان در آتش بحران سرمایه‌داری می‌سوزد

از سال 2008 که بحران جهانی نظام سرمایه‌داری برای بار دوم پس از بحران سال‌های 1929 تا 1932[1] به مدت نزدیک به هفتاد سال بود که نظام سرمایه‌داری جهانی توسط تئوری کنز با دخالت دادن دولت‌های سرمایه‌داری جهت مهار بازار رقابتی و بحران ساز سرمایه‌داری بی در پیکر آدام اسمیتی، توانستند در برابر رقابت آزاد سرمایه‌داری مقاومت نمایند و با مهار این رقابت آزاد بازار سرمایه‌داری توسط دخالت دولت بر پایه تئوری کنزی بود که توانستند پریود بحران فراگیر سرمایه‌داری را که گورستان نظام سرمایه‌داری می‌باشد (و در تحلیل نهائی همین بحران جهانی سرمایه‌داری است که کشتی سرمایه‌داری را به گل خواهد نشاند) از صورت بحران‌های محیطی جهانی به شکل بحران‌های محاطی منطقه‌ائی درآورند تا از یک طرف به مهار سوسیالیسم دولتی جهانی به سرکردگی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق بپردازند و از طرف دیگر جنبش‌های طبقاتی طبقه کارگر در جوامع سرمایه‌داری که در بستر این بحران‌ها روندی اعتلائی می‌گیرند مهار نمایند، که این امر تحت حاکمیت نظام سرمایه‌داری امپریالیسم تازه نفس و تک سوار آمریکا به انجام رسید و توانست پس از جنگ بین‌الملل دوم، نظام جهانی سرمایه‌داری را به مرحله تثبیت اقتصادی و سیاسی و اجتماعی بکشاند. البته دلیل عمده این موفقیت سرمایه‌داری منهای دخالت دولت‌های سرمایه‌داری، بحران اقتصادی، سیاسی، اجتماعی بلوک شرق بود و به همین دلیل بود که بحران‌های دوره‌ائی نظام سرمایه‌داری در طول هفتاد سال بعد از بحران 1929-1930 نتوانست لرزه همه جانبه بر اندام سرمایه‌داری جهانی وارد کند.

سلسله درس‌های اسلام شناسی - درس پنجم

اسلام طبقاتی، اسلام ضد طبقاتی – بخش چهارده

2 - جایگزینی اسلام قدرت به جای اسلام حقیقت - پس از مرگ پیامبر اسلام- نخستین انشعاب و تفکیک اسلام محمد بود:

اما در مورد سوال دوم: چرا مبارزه طبقاتی جامعه محمد نه توسط پیامبر اسلام و نه توسط امام علی و امام حسین و ائمه بعدی... به صورت مبارزه مدون مکتبی و در شکل «مرزبندی مکتبی» در نیامد؟ چرا تفکیک و پیدایش انواع اسلام در تاریخ اسلام، که از آغاز ریشه سیاسی داشت مانند خود مبارزات بعد از پیامبر که ریشه طبقاتی داشت، از صورت سیاسی به صورت طبقاتی در نیامد؟

اسلام شناسی علی در ترازوی نهج البلاغه - بخش اول

«اسلام تحقیقی» یا «اسلام تحمیلی»، «اسلام تجربی» یا «اسلام تقلیدی»، «اسلام حقی» یا «اسلام تکلیفی»، «اسلام شورائی» یا «اسلام ولایتی»، اسلام قرانی یا «اسلام روایتی»، «اسلام تشیع علوی» یا «اسلام تشیع صفوی»، «اسلام نهج البلاغه» یا «اسلام بحارالانوار»، «اسلام تاریخی» یا «اسلام مفاتیح الجنان»، «اسلام انتخابی» یا «اسلام شمشیری»، «اسلام اختیاری» یا «اسلام تحمیلی»، «اسلام تسنن محمدی» یا «اسلام تسنن اموی»

1 - علی و «اسلام تحمیلی» یا «اسلام شمشیری» در نهج البلاغه:

از بعد از رحلت پیامبر اسلام در دوران شیخین، عمر اولین خلیفه‌ائی بود که اجتهاد در اصول کرد و با عمده کردن اصل جهاد به عنوان «خیرالعمل اسلامی» جهت فتوحات خارجی خود بسترسازی کرد و البته دلیل این امر هم آن بود که دیگر در زمان خلیفه دوم تقریبا اسلام در تمامی شبه جزیره عربستان مستقر شده بود و تنش‌های قبائلی که بعد از مرگ پیامبر اسلام در زمان ابوبکر تقریبا فراگیر شده بود، همه سرکوب شده بود و مدینه النبی یا به قول شاه ولی الله دهلوئی و علامه اقبال لاهوری، «جامعه الگوئی محمد» هم تقریبا با رحلت پیامبر همراه با ختم نبوت، ختم امامت و ختم ولایت او در بستر انتخابات شورای سقیفه و خانه نشین شدن علی به حالت رکود درآمده بود و وضعیت جامعه مسلمانان آنچنان شده بود که استمرار تاریخی جامعه مسلمانان دیگر امکان انجامش در عرصه دینامیزم اجتماعی که در چارچوب عدالت حکومتی، عدالت اقتصادی، عدالت سیاسی، عدالت اجتماعی، عدالت اخلاقی، عدالت حقوقی و...ممکن می‌شود، غیرممکن شده بود. لذا در رابطه با خودویژگی‏های تاریخی آن شرایط و تندپیچ تاریخی بود که عمر خلیفه دوم جهت جلوگیری از نابودی مطلق جامعه مسلمانان اقدام به دو اجتهاد بزرگ در اصول کرد که عبارت بودند از:

مبانی تئوری حزب در اندیشه ما - درس چهارم

آگاه سازی خبری، آگاه سازی تئوریک، آگاه سازی تشکیلاتی یا هستی اجتماعی – بخش یازدهم

1 - استراتژی تحزب‌گرایانه سازمانی، استراتژی چریک‌گرایانه سکتاریستی، استراتژی سازمان‌گرایانه حزبی:

برای تبیین این موضوع مبحث را با یک سوال آغاز می‌کنیم و آن اینکه اگر استراتژی حزبی ما بر آگاه سازی توده‌ها استوار است؛

«مجموعه آثار جلد 4 صفحه 6 - علت ناکامی انقلاب مشروطه ما جز این نبود که رهبران جنبش به جای اینکه به مردم آگاهی بدهند و به مردم بینائی سیاسی ببخشند برای مردم تکلیف تعیین می‌کردند و به مردم راه حل برخورد می‌دادند و با این عمل رهبران انقلاب ما این اصل را تجربه کردیم که ثمره تحمیل انقلاب توسط رهبران جنبش بر جامعه‌ائی که توسط پیشگامان به آگاهی نرسیده است و فرهنگ انقلابی ندارد جز مجموعه‌ائی از شعارهای مترقی اما ناکام چیزی نخواهد بود».

مبانی تئوریک فلسفه اندیشه ما - اصل چهارم

تاریخ – بخش سوم

6 - سوره روم و مبانی فکری محمد در ایجاد رنسانس فکری تاریخ انسان:

در آیات مختلف سوره روم محمد این پنج منبع شناخت انسان را ترسیم می‌کند، قرآن در آغاز سوره با بیان الف و لام و میم (به شکل الم) بر «ذهن و قوه عقل» انسان تکیه می‌کند که این حقیقت در جاهای مختلف سور مکیه محمد و با تکیه بر حروف مقطعه و کلمه و بیان و قلم و نوشته و مرکب و کتاب و... مشخص است (الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ – آیه 4 – سوره علق،  ن وَالْقَلَمِ وَمَا يسْطُرُونَ – آیه 1 – سوره قلم، عَلَّمَهُ الْبَيانَ – آیه 4 – سوره الرحمن، الم، ص، ق، طه، طس، یس، حم، الر، المص، کهیعص، حمسق و...) و در آیه 8 سوره روم با بیان "أَوَلَمْ يتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ..." بر «درون انسان» به عنوان دومین منبع شناخت و در آیه 9 با بیان «أَوَلَمْ يسِيرُوا فِي الْأَرْضِ...» بر «تاریخ» به عنوان منبع شناخت و در آیات 18 تا 26 با بر شمردن آیات مختلف طبیعت بر «طبیعت» به عنوان منبع شناخت تکیه می‌کند. به این ترتیب است که محمد در مکه برای اولین بار در سوره روم تمامی مبانی رنسانس فکری خود را که پنج منبعی کردن شناخت انسان می‌باشد به نمایش می‌گذارد، به طوری که اگر بگوئیم؛ در هیچ کدام از سوره‏های مکی محمد ما در یک جا این دعوت به پنج منبع شناخت را مشاهده نمی‌کنیم، سخنی به گزاف نگفته‌ایم. پس یکی از مشخصه‏های مهم سوره روم طرح پنج منبع شناخت انسان در یک جا می‌باشد.

مانیفست نشر مستضعفین

مانیفست اندیشه‏های «نشر مستضعفین» :اسلامیات - اقتصادیات - سیاسیات - اجتماعیات - اخلاقیات – فلسفیات، «نشر مستضعفین»      «نشر مستضعفین»  در ترازوی سی و پنج سال تجربه گذشته خود

به مناسبت سرآغاز چهارمین سال «نشر مستضعفین»  – بخش سوم

ب - اقتصادیات «نشر مستضعفین» :

در عرصه اقتصادیات «نشر مستضعفین»  در ادامه «آرمان» و اندیشه شریعتی، سوسیالیسم علمی را سرلوحه اقتصادیات خود قرار داده است و در مدت سه سال گذشته «نشر مستضعفین»  بر پایه علت اصول دیدن، «اصل عدالت» به عنوان یک اصل فرافقهی و فرادینی و عمده کردن شاخه عدالت اجتماعی بر دیگر شاخه‏های آن، موضوع عدالت اجتماعی را ایجاد تعادل در جامعه تعریف می‌کند که این جامعه که همان اجتماع انسانی می‌باشد، به علت اینکه دارای دینامیزم ذاتی است و وجودی حقیقی و کنکریت و مشخص از دیگر جوامع و مستقل از فرد دارد و دارای حرکتی دیالکتیکی می‌باشد که در بستر زمان در کلیت خود، تاریخ را می‌سازد تنها عاملی که می‌تواند در این جامعه دارای دینامیزم ذاتی و حرکت دیالکتیکی و مستقل از فرد و کنکریت تعادل ایجاد کند، سوسیالیسم است. از دیدگاه «نشر مستضعفین»  سوسیالیسم علمی در چارچوب اشتراکیت دولتی تعریف نمی‌شود، بلکه به معنای سوسیالیست اجتماعی است که به خاطر همین جایگزینی اجتماع به جای دولت است که با توجه به تاریخی بودن موضوع اجتماع سوسیالیست علمی در هر زمانی قابل تحقق نمی‌باشد بلکه تنها در شرایطی از تاریخ قابل تحقق می‌باشد که:

تفسیر سوره انسان یا دهر

تبیین فلسفی انسان از نگاه وحی و محمد و قرآن – بخش پنجم

3- فلسفه معاد از نگاه محمد:

آنچنانکه در تفسیر سوره مکیه قبلی مطرح کردیم؛ سبک و سیاق سوره‏های مکیه محمد با سوره‏های مدنی متفاوت می‌باشند. و نیز گفتیم که؛ بزرگ‌ترین معجزه محمد بعد از وحی و قرآن، تاریخی کردن وحی می‌باشد. آنچنانکه اشاره کردیم در میان پیامبران ابراهیمی تنها پیامبری که دارای وحی تاریخی می‌باشد محمد است، بقیه پیامبران ابراهیمی دارای وحی – پکیجی - بودند. یعنی مستقیم وحی را از وحی کننده می‌گرفتند، و به صورت مجرد از جامعه، آن‌ها را به صورت یک سلسله امور اخلاقی یا فقهی و حقوقی به مردم عرضه می‌کردند. اما کار بزرگ محمد این بود که این وحی را به صورت تاریخی درآورد. بستر و شاخصی که محمد بر اساس آن وحی خود را تاریخی کرد، حرکت و حیات و مبارزه و... خود محمد بود، که به صورت کالبدی درآمد که «وحی» مانند «روح و حیات» به این کالبد، شدن و حرکت و تاریخ بخشید.