نشریه شماره 41

تاریخ انتشار: اول آذر ماه 1391

جنبش کارگری در مسیر اعتلاء یا ورطه خواسته‏های صنفی؟

1 - بحران اقتصادی بسترساز اعتلای جنبش کارگری: در یک ماه گذشته به موازات شروع سونامی بحران اقتصادی در کشور که از بحران ارزی آغاز شد و باعث کاهش دفعی ارزش پول ملی کشور تا سقف هر دلار به 40000 ریال گردید، این موضوع به علت ماهیت کمپرادوری مناسبات سرمایه ایران باعث گردید تا سونامی بحران بازار ارزی کل پایه‏های اقتصادی کشور را به لرزه در آورد که افزایش رقم تورم تا مرز سه رقمی پیش رفت که البته نخستین فونکسیون منحنی تورم ساعتی کشور رشد فقر و کاهش توان خرید بیش از 85% خانوار مردم ایران است که در راس آن‌ها طبقه زحمتکش و کارگر ایران قرار دارد . چراکه این طبقه در طول 34 سالی که از عمر رژیم مطلقه فقاهتی حاکم می‌گذرد همه ساله در اسفند ماه بر طبق ماده 41 قانون کار رژیم مطلقه فقاهتی حاکم (که می‌گوید: شورای عالی کار همه ساله موظف است میزان حداقل مزد کارگران را برای نقاط مختلف کشور و یا صنایع مختلف با توجه به معیارهای ذیل تعیین نماید:

ژئوپولیتیک بحران در جهان

1 - مقدمه: این درست است که از دو هزار سال پیش با پیدایش دو امپراطوری بزرگ ایران و روم در جهان به خاطر تقسیم باز تقسیم جغرافیای جهانی جنگ بین این دو قدرت جریان داشته است، اما از همان تاریخ تاکنون آخرین منطقه مورد اختلاف بین قدرت‏های حاکم بر جهان همین منطقه خاورمیانه بوده است که پیوسته به عنوان یک منطقه بحران ساز و بحران آفرین بین ابرقدرت‏ها عمل می‌کرده است و اصلا نام گذاری تقسیم بندی شده خاور نزدیک و خاور دور و خاورمیانه - با عنایت به اینکه خاور به عنوان شرق و مشرق می‌باشد - بر پایه فاصله جغرافیائی این مناطق با دو ابرقدرت حاکم بوده است.

اخلاق دگماتیسم، اخلاق انطباقی، اخلاق تطبیقی - بخش دوم

مبانی تئوری اخلاق در اندیشه ما

                       

3 - اخلاق و تاریخ جامعه انسانی:

حال، با هر تعریفی که بخواهیم با آن اخلاق انسانی را تعریف بکنیم یعنی چه آن را آن چنان که ارسطو و علمای اخلاق حوزه فقاهتی تعریف می‌کنند؛ توازن بین سه قوه شهویه و غضبیه و فکریه بدانیم و چه آن را آن چنان که افلاطون می‌گوید؛ زیبائی و توازن اجزاء در کل بنامیم و چه آن را آن چنان که کانت می‌گوید؛ امر و نهی وجدان اخلاقی بالفطره غیراکتسابی انسان تعریف کنیم و...، اخلاق یک مقوله اکتسابی انسان می‌باشد که علاوه بر این که یک مقوله صد در صد انسانی است، یعنی این تنها انسان است که نیازمند به اخلاق و دارای اصول اخلاقی می‌باشد، و غیر از عالم انسان در میان هیچ گروه و دسته‌ائی از حیوانات و جان داران موضوع اخلاق و نیاز به اخلاق وجود ندارد.

اصول سازماندهی افقی و سازماندهی عمودی – بخش 15

مبانی تئوری حزب در اندیشه ما - درس پنجم

بنابراین آنچه تا اینجا در درس پنجم از «مبانی تئوری حزب در اندیشه ما» گفته شد عبارت است:

1 - شریعتی از منحصر به فردترین اندیشمندان بزرگ تاریخی است که مراحل تطور و فرآیندهای مختلف فکری‌اش در زمان حیات خود او و توسط خود او - چه در عرصه استراتژی و چه در عرصه تئوری‌های عام و خاص و مشخص- انجام گرفته است.

اسلام شناسی حسین در ترازوی عاشورا - قسمت اول

 عاشورای تاریخی - عاشورای حکومتی - عاشورای سنتی

عاشورای تطبیقی - عاشورای انطباقی - عاشورای دگماتیسم

مقدمه: از ماه رجب سال 60 که خبر مرگ معاویه در مسجد مدینه (در زمانی که امام حسین با عبدالله بن زبیر مشغول مذاکره بود) به امام حسین رسید تا بعد از ظهر عاشورا در سال 61 که حسین در قتل گاه کربلا به شهادت رسید، معمار عاشورا و سلسله جنبان این بنای تاریخی خود امام حسین بود و بعد از ظهر عاشورا هر چند زینب کبری تلاش کرد تا ناخدای کشتی نجات و مصباح هدایت عاشورای حسین

اسلام شناسی علی در ترازوی نهج البلاغه – قسمت پنجم

6 - مبانی نظام حکومتی علی در نهج البلاغه:

 در رابطه با مبانی تئوریک نظام حکومتی مردم سالاری یا دموکراتیک امام علی در خطبه 216 - نهج البلاغه شهیدی - صفحه 248 از سطر اول به بعد این چنین این مبانی تئوریک نظام حکومتی تبیین می‌نماید:

الف - مشخصه اول این نظام حکومتی از نظر امام علی این است که این نظام حکومتی باید بر پایه حق و حقوق استوار باشد نه مانند نظام مطلقه فقاهتی حاکم بر تکلیف و تقلید و تعبد استوار گردد: «أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ جَعَلَ اَللَّهُ سُبْحَانَهُ لِی عَلَیْکُمْ حَقّاً بِوِلاَیَةِ أَمْرِکُمْ وَ لَکُمْ عَلَیَّ مِنَ اَلْحَقِّ مِثْلُ اَلَّذِی لِی عَلَیْکُمْ... - همانا خداوند رابطه بین من و شما بر پایه حق و حقوق بنا کرده است (نه تعبد و تقلید و تکلیف)، پس بنابراین من بر شما حقوق و حقی دارم آنچنانکه شما بر من حقوق و حقی دارید.»

اسلام اجتهادی - اجتهاد اسلامی – قسمت 18

سلسله درس‌های اسلام‌شناسی

1 - مرزبندی تئوریک بین دو نوع اسلام:

مقصود از دو ترم اسلام اجتهادی و اجتهاد اسلامی؛ اشاره به دو نوع اسلام‌شناسی می‌باشد که در؛ یکی- اسلام را در کانتکس اجتهاد فهم می‌کند (اسلام اجتهادی) و آن را به عنوان یک اصل دینی می‌داند - نه یک اصل فقهی- و تمامی اجزاء دین اعم از؛ بخش اعتقادات دین، یا بخش اخلاقیات دین، و بخش حقوق و فقه را در دین اجتهاد پذیر می‌داند، لذا برای او هیچ جزئی از دین - فوق اجتهاد و معاف از اجتهاد- نیست، و برای آن‌ها کلیت دین و اسلام بدون اصل اجتهاد شناخت اسلام‌شناسی عصری را میسر نمی‌کند. در این دیدگاه تنها عامل حیات بخش دین و اسلام در این عصر و در این نسل -اصل اجتهاد پذیر بودن در کلیت دین- است و تنها عاملی که باعث گردید تا در طول هزار سال گذشته اسلام و در نتیجه اسلام‌شناسی و بالطبع مسلمانان به انحطاط کشیده شوند، تعطیلی و انحراف ما در استفاده از اصل اجتهاد در دین و اسلام بوده است!

پیروزی هوگو چاوز در ونزوئلا، قرائتی نوین از سوسیال دموکراسی

1 - دو قرائت از دموکراسی: قرائت لیبرال دموکراسی سرمایه‏داری غرب، قرائت سوسیال دموکراسی نوین: از پنج قرن قبل از میلاد که دولت - شهرهای یونان و آتن بر پایه اندیشه دموکراسی بنا گردید (گرچه سقراط معلم اول اخلاق نخستین قتیل این معبد پرفروغ بشریت بود و افلاطون نخستین تئوریسین مبارز ضد این دموکراسی بود و ارسطو نخستین تئوریسین مدافع آن با همه این احوال) موضوع دموکراسی برای بشریت صورت آتش پرومته‌ائی پیدا کرد که هرگز بشریت نمی‌توانست دامن خود را از آن دور نگه دارد و لذا در این رابطه است که مدت 2600 سال است که بشریت با این تئوری دست و پنجه نظری و عملی کرده است و از قرن هیجدهم با متولد شدن تئوری لیبرالیسم از دامن اندیشه‌های جان لاک و روسو و منتسکیو (از آنجائیکه لیبرالیسم در اشکال مختلف آن اعم از لیبرالیسم سیاسی، لیبرالیسم اخلاقی و لیبرالیسم فلسفی مولود لیبرالیسم اقتصادی بود و لیبرالیسم اقتصادی خود بسترساز مناسبات سرمایه‏داری شد) لیبرالیسم به علت مضمون و جوهر فردی آن نمی‌توانست برای بشریت به عنوان یک ایده آرمانی مطرح باشد.

نشریه شماره 40

تاریخ انتشار اول آبان ماه 1391

دیپلماسی دو لبه

زندگی در شکاف؟ یا موج سواری فرصت طلبانه؟

تحلیلی سیاسی بر 34 سال سیاست خارجی و داخلی رژیم مطلقه فقاهتی حاکم

رژیم مطلقه فقاهتی حاکم از 34 سال پیش تا این زمان توانسته است با تکیه بر دو تاکتیک محوری موج سواری و زندگی در شکاف، توسط جنبش اجتماعی ضد استبدادی مردم ایران به حکومت و قدرت سیاسی دست پیدا کند و عکس خود - مانند جمال عبدالناصر مصری - را به دست همین مردم قیام کرده اجتماعی در سطح بیرونی ماه ببرد و با این عمل هژمونی خود را بر جنبش اجتماعی تثبیت نماید و توسط تثبیت هژمونی خود بر جنبش اجتماعی سال 57 همراه با نفی تمامی آلترناتیوهای سیاسی با شعار «حزب فقط حزب الله، رهبر فقط روح الله» خود را یکه تاز میدان قدرت بکند و بدین وسیله بستر حاکمیت سیاسی خود را پس از سقوط حکومت پهلوی فراهم بکند و در همین رابطه بوده است که با سقوط حکومت پهلوی در 22 بهمن، شرایط جهت حاکمیت مطلق سیاسی سردمداران تز ولایت مطلقه فقاهتی برای اولین بار در تاریخ سیاسی 1400 ساله اسلام حوزه‏ائی شیعه در کشور ایران فراهم گردید، که آخرین خروجی این تحولات سیاسی آن شد که از بعد از حاکمیت سیاسی سردمداران تز ولایت مطلقه فقاهتی که قبل از آن تنها به صورت ذهنی و نظری و خام - از زمان ملا احمد نراقی در دوران قاجار تا بهمن 57 - در سطح کلاس‌های حوزه‏ائی مطرح بود، با کسب قدرت سیاسی از 22 بهمن 57 به علت اینکه سردمداران از راه رسیده قبل از سوار شدن بر خر مراد هیچگونه پلاتفرم و برنامه‏ائی جهت نظام سیاسی، نظام اقتصادی و نظام اجتماعی کشور نداشتند، در ابتدا با تکیه بر تز ولایت مطلقه فقاهتی توسط مجلس خبرگان قانون اساسی در سال 58 و به پیشنهاد مرحوم حسنعلی منتظری توانستند از این تز خام، مخوف‌ترین نظام سیاسی تاریخ ایران را نهادینه کنند.

سنگ‌هائی از فلاخن - سلسله بحث‌هائی در باب آزادی و دموکراسی - بحث اول

   

آیا آزادی و دموکراسی دادنی است؟ آیا آزادی و دموکراسی گرفتنی است؟ آیا آزادی و دموکراسی آموختنی است؟

1 - آزادی وجودی و فلسفی بستر ساز تکوین آزادی فردی و اجتماعی انسان:

بی شک آزادی یکی از حیاتی‌ترین موضوعاتی بوده است که از آغاز تکوین و پیدایش بشریت در زمین به آن توجه داشته است و از آنجا که انسان و پیدایش انسان به صورت یک پدیده تاریخی در بستر پروسس تکامل حاصل شده است، و این رابطه پروسس تکامل با تکوین انسان در دو فرآیند انطباقی و تطبیقی باعث گردیده است تا آزادی به عنوان یک مقوله فلسفی در ذات و آرمان انسان مطرح گردد. به موازت حرکت تکامل و طی منازل و مسیر هرچه که به سمت مراتب عالی‌تری پیش رفت می‌کرده است و پدیده حیات صورت پیچیده تری می‌یافته است، رابطه حیات با محیط صورت مختار و آزادتری پیدا می‌کرد به طوری که در مرحله جمادات پروسس تکامل در بستر «دیالکتیک بین پدیده و محیط» رابطه ای دیالکتیکی و تکاملی بین پدیده و محیط است که به صورت انطباقی مطلق می‌باشد و پروسس تکوین پدیده به صورت صد در صد وابسته به محیط بوده است، یعنی این محیط بود که به عنوان معمار «وجود و ماهیت جمادات» را شکل می‌داده است.

مبانی تئوری حزب در اندیشه ما

اصول سازماندهی افقی و سازماندهی عمودی – بخش 14

مقدمه:

یکی از ضربه خورهای عمده و مهم جریان تحزب‏گرای پیروان اندیشه شریعتی - طیفی بودن تئوری‌های عام و خاص و مشخص- در عرصه‌های عملی و نظری در بین پیروان شریعتی است که به عنوان مبانی استراتژی و هم به عنوان مبانی فلسفی و تاریخی و اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و انسانی و... لحاظ می‌باشد، البته این طیف بندی در اندیشه هواداران شریعتی بازگشت پیدا می‌کند به سیر تکوین پروسس اندیشه خود شریعتی، چراکه در میان تئوریسین‌های سترگ تاریخ بشر کمتر اندیشمند بزرگی پیدا می‌کنیم که مانند شریعتی سیر تکامل و تطور فرآیندهای مختلف عملی و نظری را که پروسس یک مکتب است، تماما به توسط یک فرد صورت گرفته باشد. برای نمونه اگر شما اندیشه مارکسیسم را بخواهید در طول یک صد و پنجاه سال گذشته که از تولد آن می‌گذرد، در مقایسه با اندیشه شریعتی مورد مقایسه قرار بدهید (گرچه در طول این مدت که از عمر مکتب مارکسیسم می‌گذرد) این اندیشه دچار تطورات و تکامل و افت و خیز و فراز و نشیب‌های فراوان نظری و عملی شده است، اما آنچه به عنوان خودویژگی عمده این تحولات و تطورات و فراز و نشیب‌های مکتب مارکس می‌باشد، این حقیقت است که هیچ کدام از آن‌ها توسط خود مارکس انجام نگرفته است بلکه بخشی از آن توسط افراد و اندیشمندان بزرگ دیگری مثل انگلس یا لنین یا مائو یا کائوتسکی و یا تنگ شیاپینگ و... صورت گرفته است، که این موضوع باعث گردید تا افراد یا جریان‏هائی که می‌خواهند بر پایه اندیشه مارکس دست به دستگاه سازی نظری و عملی بزنند، به صورت شفاف‌تری با صف بندی‌های ایدئولوژیک و استراتژی مارکسیسم روبرو بشوند و جهت انتخاب خط عملی و نظری خاص این اندیشه با مشکلات چندانی رو برو نگردند، لذا طیفی بودن گروندگان این جریان نظری و عملی به عنوان یک حُسن برای مارکسیسم می‌باشد.

اسلام‌شناسی علی در ترازوی نهج‌البلاغه – قسمت چهارم

                                         

5 - مبانی اسلام‌شناسی علی در نهج‌البلاغه:

 نکته مهمی که در این رابطه باید مد نظر داشته باشیم اینکه، محور اصلی اسلام‌شناسی علی در نهج‌البلاغه «اصل عدالت» می‌باشد که به عنوان علت الاصول در اشکال مختلف شش گانه:

الف - عدالت اقتصادی

ب - عدالت اجتماعی

ج - عدالت حقوقی

د - عدالت سیاسی

ه - عدالت اخلاقی

و - عدالت حکومتی

می‌باشد که امام علی حول این محور به تبیین اسلام‌شناسی خود پرداخته است، به طوری که اگر ما اصل عدالت در اشکال شش گانه آن را از اسلام‌شناسی علی و نهج‌البلاغه جدا بکنیم دیگر از نهج‌البلاغه و اسلام‌شناسی علی جز یک سلسله کلام شاعرانه، صحبت‌های زاهدانه، نصیحت‌های پدرانه، نقدهای دلسوزانه و... چیزی باقی نمی‌ماند و به همین علت تمامی تفسیرها و شرح‌هائی که در طول 1100 سال گذشته از طرف موافقین و مخالفین بر نهج‌البلاغه نوشته‌اند فقط صورت توصیه‌های اخلاقی داشته است، که موافقین نهج‌البلاغه کوشیده‌اند در چارچوب آن با چهره ماوراء انسانی و مافوق انسانی بخشیدن به شخصیت امام علی و صحبت‌های علی، نهج‌البلاغه و اسلام‌شناسی علی را به صورت یک نسخه غیر قابل استفاده برای ما و برای آینده بشریت و تاریخ درآورند. یعنی همان کاری که قبل از علی و نهج‌البلاغه با قرآن کردند. مثل اینکه:

سلسله درس‌های اسلام شناسی

اسلام توحیدی، توحید اسلامی   - بخش 17

2 - اسلام توحیدی، توحید اسلامی:

آنچه تا اینجا در این رابطه گفته شد عبارتند از:

·         پیامبر اسلام دارای دو معجزه می‌باشد؛

الف - معجزه مکتوب پیامبر که همان قرآن می‌باشد.

ب - معجزه انسانی پیامبر اسلام که همان جامعه‌سازی یا مدینه‌النبی پیامبر اسلام است، مدینه‌النبی توسط خود پیامبر اسلام و از دل قبایل بدوی بادیه نشین عربستان درآمد که به مدت 23 سال بیرون کشیده شده است، و جامعه محمد توانست در مدت کمتر از 15 سال بعد از رحلت پیامبر اسلام بر بشریت و بر تاریخ مسلط گردد.

·         معجزه انسانی پیامبر اسلام توسط توحید ساخته شد.

·         توحید از نظر پیامبر اسلام عبارت است از؛ کانتکسی که در عرصه آن فهم از خداپرستی فردی و اجتماعی گروندگان به اسلام تصحیح می‌گردد.

·         خداپرستی ره آوردی نبود که پیامبران برای بشریت به ارمغان آورده باشند، بلکه بشریت از آغاز که با زندگی حیوانی گذشته خود وداع کرد و به عرصه زندگی اجتماعی و مرحله انسانی اولیه وارد شد و زندگی غارنشینی داشته است؛ خداوند را پرستش می‌کرد.

مبانی سوسیالیسم

اسلام کار - اسلام سرمایه، اسلام اشتراکیت - اسلام مالکیت، اسلام ما - اسلام من

اسلام ضد استثمارگر - اسلام مدافع استثمارگر، اسلام ابوذر - اسلام ابوسفیان، اسلام سربداریه - اسلام صفویه، اسلام سوسیالیستی، اسلام لیبرالیستی – بخش 28

حاصل آن چه در این قسمت گفته شد:

1- اگرچه اشتراکیت اقتصادی و اجتماعی که همان سوسیالیزم می‌باشد از قرن نوزدهم در غرب صورت کلاسیک به خود گرفته است ولی به صورت یک - رویه- دارای تاریخی کهن می‌باشد.

2- در اسلام اولین کسی که به صورت تئوریک اشتراکیت را مطرح کرد -امام محمد غزالی- می‌باشد که در قرن چهارم و پنجم هجری به تبیین آن پرداخت.

3- آبشخور اصلی اشتراکیت در اسلام بازگشت پیدا می‌کند به قرآن و وحی و پیامبر اسلام.

4- مبانی اشتراکیت در قرآن و وحی و اندیشه پیامبر اسلام  بر دو اصل تشکیل می‌گردد؛ یکی- اصالت و هویت اجتماع در برابر فرد. دوم- کار ذاتی انسان (که اصل هویت اجتماعی در قرآن توسط حیات و ممات و تکامل و انحطاط و مسئولیت و نامه اعمال و کتاب در اجتماع انسانی، روز قیامت تبیین می‌شود، هم چنین تبیین اصل نبوت - در آیه 25 سوره حدید- در راستای وادارکردن توده‌ها جهت قیام به قسط نیز در همین رابطه قابل تفسیر می‌باشد)، اما در خصوص کار ذاتی انسان در اسلام آن را پیامبر به توسط اصل معاد تبیین نموده است، چراکه طرح معاد توسط پیامبر اسلام بر پایه کار ذاتی و کار اجتماعی فرد و جامعه استوار می‌باشد.

سوره نجم آیه 39-  «وَأَنْ لَيسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى - مبنای پاداش انسان کار انسان می‌باشد».